Bookmark and Share Add to Favorites  
สมาชิกเข้าสู่ระบบ
User Name:
Password:
จำการล็อกอินของฉันไว้
ลืมรหัสผ่าน | สมัครสมาชิก
ลืมรหัสผ่าน
ใสอีเมล์ที่ลงทะเบียนไว้กับเรา
ภูมิอากาศจังหวัดภูเก็ต
  สภาพอากาศจังหวัดภูเก็ต
  Phuket Weather Today
  10 Day Weather Forcast for Phuket
  สภาพอากาศภาคใต้ฝั่งตัวันตก
  ศูนย์อุตุนิยมวิทยา...ฝั่งตะวันตก
  การเปลี่ยนองศา
แผ่นดินไหวและสึนามิ
  สำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว
  เรื่องแผ่นดินไหวและสึนามิ
  คลื่นยักษ์สึนามิถล่มภูเก็ต - You Tube
  แผ่นดินไหวทั่วโลก (USGS)
รวมเรื่องภูเก็ต
  PHUKET HERITAGE
แผนที่จังหวัดภูเก็ต
  แผนที่ดาวเทียม
  แผนที่ภูเก็ตแสดงระดับน้ำทะเล
สถาบันอุดมศึกษาในภูเก็ต
  มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต
  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต
  วิทยาลัยอาชีวศึกษาภูเก็ต
  วิทยาลัยสารพัดช่างภูเก็ต
  มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์ ศูนย์ภูเก็ต
โรงเรียนในภูเก็ต
  โรงเรียนดาวรุ่งวิทยา
  โรงเรียนภูเก็ตไทยหัว
  โรงเรียนพุทธมงคลนิมิตร
  โรงเรียนอนุบาลภูเก็ต
  โรงเรียนราไวย์เรืองวิทย์
  โรงเรียนเทศบาลเมืองภูเก็ต
  โรงเรียนเทศบาลบ้านสามกอง
  โรงเรียนเชิงทะเลวิทยาคม
บริการวิชาการ
  สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ ภูเก็ต
  สนง.วัฒนธรรมภูเก็ต
  สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มรภ.ภูเก็ต
ค้นข้อมูลจากหอสมุด
  Library of Congress
  The British Library
  มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต
  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  หอสมุดแห่งชาติ
  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  มหาวิทยาลัยมหิดล
  หนังสืองานศพ
ค้นเอกสาร
  พระราชบัญญัติ
  ราชกิจจานุเบกษา
สถาบันศาสนา
  @ สนง.พระพุทธศาสนาจังหวัดภูเก็ต
  @ พระพุทธมิ่งมงคลเอกนาคคีรี
เว็บเครือข่าย
  สมบูรณ์อินโฟ
  ตระกูลแซ่หลิน
  สมบูรณ์แก่นโน้ต
.

พระรัตนดิลก ( เดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต )

 


        พระรัตนดิลก หรือ นายเดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ท่านเป็นอีกผู้หนึ่งที่ได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองทุ่งคา หรือ เมืองภูเก็ตในปัจจุบัน  และท่านเป็นผู้ขอนามสกุลพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖ เมื่อพ.ศ. ๒๔๕๙ และได้รับพระราชทานว่า “รัตนดิลก ณ ภูเก็ต”

        นายเดช เป็นบุตรคนที่ ๗ ของ พระภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์ (แก้ว รัตนดิลก ณ ภูเก็ต )  พระภูเก็ตแก้วเป็นบุตรของพระยาณรงค์เรืองฤทธิ์ประสิทธิสงคราม พระยาถลาง นามเดิมว่า เจิม  นายเดช ถือกำเนิดเมื่อวันเสาร์ เดือน ๑๐ ขึ้น ๑๕ ค่ำ ปีวอก วันที่ ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๓๙๑ ตรงกับรัชสมัยรัชกาลที่ ๓ มารดาชื่อ นางพรมเนื่ยว นายเดชมีพี่น้องต่างมารดา ตามลำดับเท่าที่ทราบคือ พี่ชายคนโตพระยาวิชิตสงคราม ( ทัต รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ) พี่ชายคนที่ ๒ นายบุตร ( บุศย์ ) รัตนดิลก ณ ภูเก็ต พี่ชายคนที่ ๓ หลวงนรินทร์บริรักษ์ ( ดิษฐ์ รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ) พี่ชายคนที่ ๔ หลวงราชรองเมือง ( คง รัตนดิลก ณ ภูเก็ต  ) คนที่ ๕ ไม่ทราบชื่อ คนที่ ๖ นายร้อยโทเจิม รัตนดิลก ณ ภูเก็ต และคนที่ ๗ คือนายเดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต

        ชีวิตครอบครัวของพระรัตนดิลก  ท่านมีภรรยา ๓ คน คือ นางแพ นางนอง และนางจับ ณ ตะกั่วทุ่ง นางแพมีบุตรด้วยกัน ๓ คน คือ นายพุ่ม รัตนดิลก ณ ภูเก็ต นางสาวหมูถึงแก่กรรมแต่ยังเล็ก นายพวง รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ส่วนนางนองมีบุตรด้วยกัน ๓ คน คือ นางสาวหมา นางสาวปุก ทั้งสองคนถึงแก่กรรมแต่ยังเยาว์ นายแดง ส่วนนางจับไม่มีบุตรด้วยกัน   

        ในสมัยเยาว์วัยได้ศึกษาเล่าเรียนทั้งภาษาไทย  ภาษามาเลย์ ภาษาจีน  การใช้ลูกคิด การคำนวณ เพื่อใช้ในการติดต่อสื่อสารและการค้าขาย ตลอดจนการจัดเก็บภาษีต่างๆ เมื่อพระภูเก็ตแก้วถึงแก่กรรม นายทัตได้เป็นพระภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์ เจ้าแขวงแทนบิดา ในช่วงนี้นายเดชได้เข้ารับราชการและทำงานกับพี่ชาย

        ในปีพ.ศ. ๒๔๑๕ นายเดชอายุได้ ๒๔ ปี จึงขอลาบวชที่วัดกลางหรือวัดมงคลนิมิตร มีพระภิกษุด้วง เป็นพระอุปัจฌาย์  และพระครูวิสุทธิวงศาจารย์ญาณมุนี พ่อท่านแช่ม เป็น พระกรรมวาจาจารย์ ท่านบวชอยู่ได้หนึ่งพรรษา จึงลาสิกขาออกมารับราชการกับพี่ชายตามเดิม

        ฝ่ายพระยาวิชิตสงครามทัตเริ่มป่วยกระเสาะกระแสะ สุขภาพร่างกายทรุดโทรม ดวงตาเริ่มมืดมัว หน้าที่การงานจึงมอบให้บุตรชายคือนายลำดวน ในบรรดาศักดิ์ที่ พระอาณาจักรบริบาล เป็นผู้รับผิดชอบ

        จนถึงพ.ศ. ๒๔๑๘ ทางเมืองหลวงจึงมีท้องตรามายังพระอาณาจักรบริบาล ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯเป็น พระยาภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์ ผู้รักษาราชการเมืองภูเก็ตแทนบิดา ส่วนพระยาวิชิตสงครามยังคงรักษาการ กำกับดูแลราชการในตำแหน่ง จางวางเมืองภูเก็ต จนเกิดกรณีอั้งยี่ขึ้นเมื่อพ.ศ. ๒๔๑๙ จนถึงพ.ศ. ๒๔๒๑ พระยาวิชิตกำลังป่วยหนัก ก็ถึงแก่อนิจกรรม

        ฝ่ายนายเดชคงมีบรรดาศักดิ์ระดับต้น ยังรับราชการอยู่กับหลานชาย คือพระยาภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์( ลำดวน ) โดยรับราชการในกองข้าหลวง ซึ่งมีพระอนุรักษ์โยธา ( กลิ่น ณ นคร ) เป็นหัวหน้า จนถึงพ.ศ. ๒๔๓๒ พระยาภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์ ( ลำดวน ) ถึงแก่อนิจกรรม  พระยาศรีสรราช ( หนูเล็ก โกมารกุล ณ นคร ) เป็นผู้สำเร็จราชการเมืองภูเก็ตแทน

        นายเดชได้รับแต่งตั้งให้มีหน้าที่เป็นนายเรือลาดตระเวน ชายฝั่งทะเลตะวันตก เพื่อตรวจจับฝิ่นเถื่อนจากเรือประมงเรือสินค้าบริเวณชายฝั่งเกาะภูเก็ต

        ในปีพ.ศ. ๒๔๓๔ พระยาทิพโกษา ( หมาโต โชติกเสถียร  )  ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เป็น ผู้สำเร็จราชการหัวเมืองฝั่งทะเลตะวันตกระหว่างพ.ศ. ๒๔๓๔ - ๒๔๓๗ นายเดชจึงถูกย้ายให้มารับราชการในกองโยธาอีกครั้งหนึ่ง และได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น หลวงพลสงคราม

        ในปีพ.ศ. ๒๔๔๐ ได้รับตำแหน่งเป็นนายอำเภอทุ่งคา ( อำเภอเมืองภูเก็ต )  เมื่ออายุได้  ๔๙ ปี

        ต่อมาในปีพ.ศ.  ๒๔๔๒ ได้ย้ายไปรับตำแหน่งปลัดจังหวัดภูเก็ต แต่ด้วยเหตุผลส่วนตัวและปัญหาสุขภาพจึงขอลาออกจากราชการ

         หลวงพลสงคราม ( เดช ) ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เป็นที่ หลวงวรเทพภักดี ( เดช ) เมื่อวันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๓ ศักดินา ๖๐๐ ในตำแหน่งกรมการที่ปรึกษาของจังหวัดภูเก็ต เมื่ออายุได้ ๕๒ ปี

        ภายหลังจากที่ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเสวยราชสมบัติแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้หลวงวรเทพภักดี ( เดช ) เป็นที่ รองอำมาตย์โท หลวงวรเทพภักดี กรมการพิเศษมณฑลภูเก็ต

        ในสมัยนั้นได้มีการใช้นามสกุลกัน หลวงวรเทพภักดี จึงได้ทำหนังสือขึ้นกราบบังคมทูล เพื่อขอพระราชทานนามสกุล และได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้ว่า  “รัตนดิลก” เขียนเป็นอักษรโรมันว่า “RATANATILAKA”  เป็นลำดับที่ ๒๓๒๗ ได้ประกาศเป็นครั้งที่ ๓๑ วันที่ ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๕๙

        คำว่า   รัตนดิลก   น่าจะทรงวินิจฉัยว่า

       หลวงวรเทพภักดี ( เดช ) บิดาชื่อ  แก้ว คือ พระภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์

        ปู่ ชื่อ เจิม คือ พระยาณรงค์เรืองฤทธิ์ประสิทธิสงคราม ผู้สำเร็จราชการเมืองถลาง

       คำว่า  “แก้ว”  คือ รตน  อ่านว่า ระตะนะ

       คำว่า “เจิม”   คือ ติลก   อ่านว่า  ติละกะ  แปลว่า  เจิมหน้าผาก

       รวมคำเป็น  รตน + ติลก  = รตนติลก  =  รัตนดิลก

       หมายถึง แก้วที่เจิมหรือติดไว้ที่หน้าผาก เพราะเชื้อสายของท่านเป็นเชื้อสายทมิฬชาวอินเดีย มาจากเมืองมัทราส

        ต่อมารองอำมาตย์โท หลวงวรเทพภักดี ( เดช รัตนดิลก ) ได้ทำหนังสือกราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาต ใช้ “ณ ภูเก็ต” ต่อท้ายนามสกุล และได้รับพระราชโองการเหนือเกล้าเหนือกระหม่อมให้ประกาศให้ทราบทั่วกันว่า

        “นามสกุล “รัตนดิลก” ซึ่งได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานแด่ รองอำมาตย์โท หลวงวรเทพภักดี ( เดช รัตนดิลก ) กรมการพิเศษมณฑลภูเก็ตแล้วนั้น

        บัดนี้ รองอำมาตย์โท หลวงวรเทพภักดี ได้ทูลเกล้าถวายหนังสือกราบบังคมทูลพระกรุณา ความว่า วงศ์สกุลของรองอำมาตย์โท หลวงวรเทพภักดี เป็นตระกูลที่สืบเนื่องมาจากข้าราชการในมณฑลภูเก็ต ทั้งมีนิวาสถานตั้งมั่นอยู่ในจังหวัดภูเก็ตตั้งแต่เดิมมาช้านาน กาลบัดนี้ ขอพระราชทาน พระบรมราชานุญาต เพิ่มนาม “ ณ ภูเก็ต” ต่อท้ายนามสกุล “รัตนดิลก” เป็น “รัตนดิลก ณ ภูเก็ต” และขอพระราชทานพระราชานุญาต ให้หลานชาย ๓  คน คือ อำมาตย์ตรี หลวงประสานสรรพเหตุ ( เอี้ยว รัตนดิลก ) ผู้พิพากษาจังหวัดสตูล๑ รองอำมาตย์โท ขุนเขตขันธ์ภักดี ( แนบ รัตนดิลก ) นายอำเภอจังหวัดสตูล๑ รองอำมาตย์ตรี ขุนนิเทศทาวันการ ( ดิษฐ์ รัตนดิลก ) ผู้ช่วยเจ้ากรมป่าไม้มณฑลภูเก็ต๑ ใช้นามสกุล “รัตนดิลก ณ ภูเก็ต” ด้วยนั้น

        ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้นาม “ ณ ภูเก็ต” ต่อท้ายนามสกุล “รัตนดิลก”  เป็น “รัตนดิลก ณ ภูเก็ต”แล้ว ตั้งแต่วันที่ประกาศนี้เป็นต้นไป

        ประกาศ ณ วันที่ ๒๔ มิถุนายน พระพุทธศักราช ๒๔๕๙”  โดยลงในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๓๓ แผนกราชกิจจา หน้า ๘๓๑ วันที่ ๒ กรกฎาคม ๒๔๕๙

          คำว่า "รัตนดิลก ณ ภูเก็ต" เชียนเป็นภาษาอังกฤษว่า "RATANATILAKA NA PHUKET" คำภาษาทมิฬว่า "ர்ஆத்ஆந்ஆத்இழ்ஆக்ஆ  ந்ஆ ப்உக்எத் " 

        ในปีพ.ศ. ๒๔๖๐ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จเลียบมณฑลภูเก็ต หลวงวรเทพภักดี ( เดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ) ได้มาจัดการรับเสด็จฉลองพระเดชพระคุณตามกำลังของตน ทรงพระราชดำหริเห็นว่า ท่านเป็นผู้ใหญ่ในสกุลรัตนดิลก ณ ภูเก็ต และได้รับราชการมีบำเหน็จความชอบมาแต่ก่อน จึงทรงพระกรุณาโปรดกเกล้าฯ พระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์ให้สูงขึ้น เป็นที่ “พระรัตนดิลก” ในตำแหน่งกรมการพิเศษจังหวัดภูเก็ต ถือศักดินา ๘๐๐

        พระรัตนดิลก ( เดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ) ถึงแก่กรรมเมื่อวันพุธ แรม ๘ ค่ำ ปีมะแม ตรงกับวันที่ ๑๗ กันยายน พ.ศ. ๒๔๖๒ รวมอายุได้  ๗๒ ปี

        พระรัตนดิลก จึงเป็นอีกท่านหนึ่งที่มีส่วนในการพัฒนาอำเภอทุ่งคาหรืออำเภอเมืองภูเก็ตในปัจจุบัน จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ที่ “พระ” เป็น พระรัตนดิลก ( เดช รัตนดิลก ณ ภูเก็ต )

 

 

               :      สมบูรณ์ แก่นตะเคียน      พฤศจิกายน   ๒๕๕๓

 

 rev. 24/01/2015

          

       

 

 

บทความอื่นๆ ในหมวดเดียวกัน
หน่วยงานของรัฐ
  สกสค. ภูเก็ต
  ศาลากลางจังหวัดภูเก็ต
  อบจ. ภูเก็ต
  สนง.เขตการศึกษาภูเก็ต
  เทศบาลนครภูเก็ต
  เทศบาลเมืองกะทู้
  เทศบาลเมืองป่าตอง
  เทศบาลตำบลวิชิต
  เทศบาลตำบลรัษฎา
  เทศบาลตำบลเทพกระษัตรี
  เทศบาลตำบลฉลอง
  เทศบาลตำบลศรีสุนทร
  อบต.สาคู
  อบต.เกาะแก้ว
  ขนส่งจังหวัดภูเก็ต
โรงพยาบาล
  โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต
  โรงพยาบาล อบจ.ภูเก็ต
  โรงพยาบาลถลาง
  โรงพยาบาลสิริโรจน์
  โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต
  โรงพยาบาลมิชชั่นภูเก็ต
เที่ยวภูเก็ต
  ภูเก็ตท่องเที่ยว
  แอร์เอเชีย
  บางกอกแอร์
  การบินไทย
  นกแอร์
  โอเรียนท์ไทย
แลกเปลี่ยนเงินตราและหุ้น
  ทองคำวันนี้
  ธนาคารกรุงศรีอยุธยา
  ธนาคารไทยพาณิชย์
  ธนาคารกรุงเทพ
  ตลาดหลักทรัพย์-หุ้น
  ตลาดหุ้น
กรมการกงสุลและสถานกงสุลในภูเก็ต
  กรมการกงสุล
  สถานกงสุลเดนมาร์ก ภูเก็ต
  สถานกงสุลเยอรมัน ภูเก็ต
  สถานกงสุลรัสเซัย ภูเก็ต
  สถานกงสุลฟีนแลนด์ ภูเก็ต
หนังสือพิมพ์
  มติชน
  ข่าวสด
  โลกวันนี้
  voice tv
  ไทยรัฐ
  เดลินิวส์
  คมชัดลึก
  ไทยทริบูน Thai Tribune
  สำนักข่าวอิศรา
  แนวหน้า
  บ้านเมือง
  ไทยโพสต์
  โพสต์ทูเดย์
  ทีนิวส์
  มุสลิมไทยโพสต์
  ผู้จัดการ
  สยามธุรกิจ
  มติชนสุดสัปดาห์
  Bangkok Post
  The Nation
  อาเซียนว็อตช์ aseanwatch
หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น
  Phuket Gazette
  Phuket Wan
  ข่าวภูเก็ตออนไลน์
  เสียงใต้รายวัน
หางานทำที่ภูเก็ต
  หางานในภูเก็ต Phuketall Jobs
  ศูนย์รวมงานจังหวัดภูเก็ต
  สมัครงานที่ภูเก็ต
  หางานทำที่จังหวัดภูเก็ต
หนังสือพิมพ์เพื่อนบ้าน
  Vientianemai
  Pasaxon
  The Phnom Penh Post
  The Myanmar Times
  Myammar
  The Irrawaddy
  Hanoitimes
  Thanh Nien News
  malaysiakini
  The StraitsTimes
  New Straits Times
  Tha Jakatar Post
  The Jakarta Globe
  Inside Indonesia
  The Manila Times
  Phillippine Daily Inquirer
  Phillippine Times
มูลนิธิ สมาคม
  มูลนิธิกุศลธรรมภูเก็ต
  มูลนิธิเมืองเก่าภูเก็ต
เรื่องน่าสนใจ
  เวลาทั่วโลก
  รหัสไปรษณีย์ไทย
  การหาระยะทางจากเมืองสู่เมือง
มุมนักเสี่ยงโชค
  ตรวจรางวัลสลากกินแบ่งรัฐบาล